Aspekt prawny
Podstawę prawną stanowią dwie kluczowe ustawy: Ustawa z 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej (wdrażająca dyrektywę UE 2016/2102) oraz Ustawa z 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze specjalnymi potrzebami. Pierwsza obejmuje wszystkie publiczne placówki oświatowe (szkoły podstawowe, średnie i uczelnie) i nakazuje dostosowanie ich stron internetowych i aplikacji mobilnych do wymagań WCAG 2.1 na poziomie AA. Ustawa wymaga m.in. dostępności kluczowych elementów stron (m.in. danych kontaktowych, linku do BIP, nawigacji, formularzy, informacji kryzysowych, dokumentów urzędowych). Z kolei ustawa z lipca 2019 r. zobowiązuje szkoły do corocznego raportowania stanu dostępności (architektonicznej i cyfrowej) – pierwszy raport za rok 2024 musiał zostać złożony do 31 marca 2025 . W praktyce każda szkoła publiczna powinna mieć opublikowaną deklarację dostępności (oświadczenie o stopniu zgodności strony z prawem) oraz odpowiednie procedury dot. osób ze szczególnymi potrzebami. Nieuwzględnienie tych wymogów grozi karami finansowymi (w praktyce grzywna 5–10 tys. zł) .
Czytaj dalej - pod formularzem.
Aspekt techniczny
Szkoły realizują wymogi WCAG poprzez wdrożenia techniczne i organizacyjne. Do typowych działań należą:
- Audyty dostępności serwisów WWW i e-learningu oraz cykliczne testy (np. za pomocą narzędzi takich jak Google Lighthouse, WAVE czy AChecker). Poprawki kodu obejmują semantyczne znacznikowanie (nagłówki, ARIA), logiczną kolejność elementów, linki „skip to content” itp.
- Udostępnianie alternatywnych treści: dodawanie opisów alternatywnych do obrazów (alt tekst), podpisów i tłumaczenia PJM do wideo, transkrypcji do plików audio, formatów dostępnych PDF/DOC.
- Szkolenia i wdrożenia systemowe: wielu nauczycieli i administratorów przechodzi kursy z dostępności cyfrowej. Portal Gov.pl oferuje zestaw szkoleń e-learningowych – m.in. z tworzenia dostępnych formularzy, dokumentów, grafik czy interaktywnych treści. Coraz częściej korzysta się z przystosowanych platform edukacyjnych (np. Moodle, Teams) i modułów CMS optymalizowanych pod WCAG.
Lista najważniejszych działań technicznych:
- wdrożenie alternatywnych wersji materiałów (np. PDF z nagłówkami, dźwięk z napisem),
- dostosowanie kolorystyki i kontrastu stron,
- zapewnienie dostępności urządzeń (np. czytniki Braille’a w bibliotece) i komunikacji wspomaganej (AAC) dla uczniów ze specjalnymi potrzebami,
- unowocześnienie e-dzienników i BIP (np. zapewnienie wersji tekstowej i obsługi klawiaturą).
Przykłady dobrych praktyk
W Polsce pojawiają się inicjatywy kompleksowego podejścia do dostępności w edukacji. Przykładem jest projekt „Dostępna Szkoła” (lata 2019–2023, PO WER), w ramach którego opracowano „Model Dostępnej Szkoły” obejmujący standardy dostępności architektonicznej, informacyjno-cyfrowej i organizacyjnej. Model ten zaleca m.in. regularne audyty dostępności cyfrowej oraz szkolenia personelu odpowiedzialnego za treści cyfrowe. W praktyce niektóre placówki wdrażają całoroczne plany działań: np. organizują wewnętrzne testy własnych witryn i platform, prowadzą warsztaty podnoszące umiejętności kadry oraz udostępniają jasne, alternatywne wersje dokumentów szkolnych. Uniwersytety polskie (np. niektóre uczelnie ekonomiczne) przetestowały udostępnienie kluczowych treści w prostym języku czy z opisami audiodeskrypcyjnymi. Dodatkowo powstają konsorcja i standardy wymiany dobrych rozwiązań – np. współpraca kuratoriów z NGO czy firmami IT w ramach tzw. “szkół bez barier”.
Problemy i wyzwania
Najczęstsze bariery przy wdrożeniu WCAG w szkołach to:
- Brak środków finansowych i kadrowych. Wiele szkół dysponuje ograniczonym budżetem, a koszty zmian (zwłaszcza przy dużych, niestandardowych serwisach) bywają znaczące. Prawo dopuszcza możliwość powołania się na „nadmierne koszty”, jednak wymaga to szczegółowej analizy zysków i strat. W efekcie niewiele placówek decyduje się na duże inwestycje bez wsparcia zewnętrznego.
- Niedostateczna wiedza i wyszkolenie personelu. Nauczyciele i administracja często nie mają doświadczenia w programowaniu i UX oraz nie znają pełnego zakresu standardów WCAG. Brakuje też specjalistów w szkołach – rzadko który Zespół Informatyczny szkoły uwzględnia dostępność od początku projektów cyfryzacji.
- Złożoność techniczna. WCAG 2.1 obejmuje kilkadziesiąt szczegółowych kryteriów, co utrudnia ich pełną realizację – np. problemem są wbudowane elementy firm trzecich (osadzone multimedia, wtyczki) czy starsze skrypty szkolnych serwisów. Często brakuje automatycznych rozwiązań, a proces dostosowania wymaga rewizji każdego komponentu strony.
- Terminowość i aktualizacje. Utrzymanie dostępności wymaga stałej opieki – np. nowe materiały w BIP albo modernizacja strony mogą wprowadzać błędy. Szkoły nie zawsze przeprowadzają testy po zmianach.
- Ryzyko prawne. Chociaż dotychczas nałożono niewiele sankcji, prawo przewiduje wysokie kary za zaniedbania. Brak deklaracji lub nieuzasadnione tłumaczenie się kosztami może skutkować postępowaniem wyjaśniającym.
Statystyki
Dostępność cyfrowa szkół w Polsce nie jest regularnie monitorowana w formie publicznych zestawień. Dostępne są jednak dane dla sektora szkolnictwa wyższego. Raport firmy Ambiscale “Raport WCAG 2025” objął 309 uczelni (105 publicznych, 204 prywatnych) i wskazał, że 50% stron publicznych uczelni zawiera krytyczne błędy dostępności, a wśród wszystkich badanych tylko 6% serwisów było wolnych od poważnych uchybień. Dla sektora niepublicznego krytyczne błędy występowały na 62% stron. Zidentyfikowano łącznie 1 017 błędów krytycznych na analizowanych witrynach. Do najczęstszych problemów należały niski kontrast tekstu, brak opisów linków oraz niespójna kolejność elementów interaktywnych. Brakuje analogicznych badań w szkołach podstawowych i średnich, ale doświadczenia wskazują, że wiele szkolnych stron i BIP nie spełnia minimalnych standardów WCAG, co stanowi wyzwanie dla uczniów i rodziców z niepełnosprawnościami.
Rządowe programy i inicjatywy
Wsparciem dla dostępności w edukacji są programy krajowe i unijne:
- Program „Dostępność Plus” (2018–2025). Państwowy plan obejmuje poddziałania „Szkoła bez barier”, z których sfinansowano pilotażowe projekty podnoszące dostępność placówek oświatowych. Przykładem jest wspomniany projekt “Dostępna Szkoła” (PO WER 2019–2023).
- Fundusze europejskie. W ramach PO WER, Europejskiego Funduszu Społecznego czy Programu Erasmus+ dofinansowywano szkolenia z dostępności dla nauczycieli oraz projekty technologiczne (np. audyty i sprzęt wspomagający komunikację). Kuratoria i organizacje pozarządowe realizują seminaria i kursy online podnoszące kompetencje cyfrowe kadry. Portal Gov.pl (cyfrowa.gov.pl) prowadzi kompleksowy serwis „Dostępność cyfrowa” z poradnikami i ofertą e-szkoleń dla administracji i edukacji.
- Administracyjne. Ministerstwo Edukacji i Nauki wraz z MFiPR przygotowało wzory deklaracji i raportów dostępności. MEN publikowało rekomendacje i aktualności nt. dostępności w oświacie oraz pełniło funkcję pełnomocnika ds. dostępności cyfrowej.
Plany i rekomendacje na przyszłość
Na kolejne lata kluczowe jest stopniowe uaktualnianie wymagań do najnowszych standardów (np. WCAG 2.2/3.0) oraz konsekwentna egzekucja prawa przez administrację. Konieczne są dalsze inwestycje w infrastrukturę i szkolenia: finansowanie dostępnych rozwiązań IT w szkołach, wsparcie dla uczelni w modyfikacji platform e-learningowych, a także wprowadzenie modułów dostępności do programów nauczania informatyki. Ważne jest również stałe monitorowanie sytuacji – ministerstwa powinny zbierać dane o stanie dostępności cyfrowej w sektorze edukacji i promować dobre praktyki (np. konkursy „Najbardziej dostępna szkoła”). Zaleca się też kontynuować programy dofinansowania (np. kolejne edycje „Dostępnej Szkoły”) oraz objąć tematem dostępności cyfrowej szkolenia dla nauczycieli i pracowników administracyjnych. Priorytetem pozostaje likwidacja barier cyfrowych, co przyczyni się do realizacji zasady równości szans w edukacji i pełnego włączenia uczniów z niepełnosprawnościami w życie szkolne.
Źródła
- ISAP – Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190000848 - ISAP – Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190001696 - Gov.pl – Prawo o dostępności cyfrowej
https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/prawo-o-dostepnosci-cyfrowej - Gov.pl – Program Dostępność Plus 2018–2025 a cyfryzacja
https://www.gov.pl/web/popcwsparcie/program-dostepnosc-plus-2018-2025-a-cyfryzacja - Fundusze Europejskie – Program Dostępność Plus 2018–2025 (PDF)
https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/media/62311/Program_Dostepnosc_Plus.pdf - Dostępna Szkoła – Strona główna projektu
https://www.dostepnaszkola.info/ - Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego – Dostępna Szkoła
https://firr.org.pl/dostepna-szkola/ - Model Dostępnej Szkoły (PDF)
https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/media/129091/ModelDostepnejSzkoly.pdf - Ambiscale – Raport WCAG 2025: Strony internetowe uczelni wyższych w Polsce
https://ambiscale.com/reports/ - Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego – Raport na temat dostępności cyfrowej stron internetowych polskich uczelni wyższych
https://firr.org.pl/raport-na-temat-dostepnosci-cyfrowej-stron-internetowych-polskich-uczelni-wyzszych/ - Nauka w Polsce – Raport: połowa stron internetowych uczelni publicznych zawiera duże błędy dostępności
https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C106785%2Craport-polowa-stron-internetowych-uczelni-publicznych-zawiera-duze-bledy - Gov.pl – Czym jest Program Dostępność Plus 2018–2025?
https://www.gov.pl/web/popcwsparcie/czym-jest-program-dostepnosc-plus-2018-2025 - Rzeszowska Agencja Rozwoju Regionalnego – Projekt Dostępna Szkoła
https://rarr.rzeszow.pl/projekty/projekt-dostepna-szkola/ - Dziennik Ustaw – Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych
https://www.dziennikustaw.gov.pl/du/2019/848 - Dziennik Ustaw – Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami
https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2019/1696
W kontekście rosnących wymagań prawnych dotyczących dostępności cyfrowej w polskich szkołach, ICEberg CMS 5 oraz firma Krakweb oferują kompleksowe rozwiązania wspierające placówki oświatowe w spełnianiu standardów WCAG 2.1 na poziomie AA.
ICEberg CMS 5 – technologia wspierająca dostępność
ICEberg CMS 5 to zaawansowany system zarządzania treścią, który został zaprojektowany z myślą o spełnianiu wymagań dostępności cyfrowej. System ten umożliwia:
- Dostosowanie do WCAG 2.1: ICEberg CMS 5 pozwala na łatwe wdrożenie standardów WCAG 2.1, co przekłada się na inkluzywność i pozytywny wizerunek organizacji.
- Responsywność i mobilność: Strony tworzone w ICEberg CMS 5 są w pełni responsywne, co oznacza, że wyglądają i działają równie dobrze na komputerach, tabletach czy smartfonach.
- Modularność i rozbudowa: System pozwala na łatwe dodawanie nowych modułów i funkcjonalności – od galerii zdjęć i formularzy kontaktowych po zaawansowane bazy wiedzy czy moduły e-learningowe.
- Wbudowane narzędzia SEO: ICEberg CMS 5 automatycznie generuje zoptymalizowaną strukturę strony, ułatwiającą indeksowanie treści przez wyszukiwarki.
Krakweb – partner we wdrażaniu dostępności cyfrowej
Krakweb to firma specjalizująca się w tworzeniu i wdrażaniu rozwiązań cyfrowych zgodnych z wymogami dostępności. Współpracując ze szkołami, Krakweb oferuje:
- Audyty dostępności: Krakweb przeprowadza audyty stron internetowych szkół, identyfikując obszary wymagające poprawy w kontekście WCAG. W przypadku skorzystania z usługi wdrożenia strony www podstawowy audyt WCAG jest darmowy - jego koszt jest uwzględniony w cenie wdrożenia.
- Szkolenia dla personelu: Krakweb organizuje szkolenia dla nauczycieli i administratorów, zwiększając ich kompetencje w zakresie tworzenia dostępnych treści cyfrowych.
- Wsparcie techniczne i doradztwo: Krakweb oferuje konsultacje techniczne oraz pomoc w dostosowywaniu istniejących stron do wymogów dostępności.
Dzięki synergii zaawansowanej technologii ICEberg CMS 5 i doświadczenia Krakweb, polskie szkoły mogą skutecznie realizować obowiązki prawne związane z dostępnością cyfrową, jednocześnie tworząc przyjazne i dostępne środowisko edukacyjne dla wszystkich uczniów.
Zapytanie ofertowe
Zapytaj o szczegóły oferty. Prześlij wymagania w opisie lub załączonym briefie.
